Appsit: Datanut isersinnaaneq killilersimaaruk

Amerlanerpaagunarpugut appsinik atuisut aliikkutaralugu ulluinnarnilu iluaqutigalugit atuisugut. Kisiannili appsit spilillu katersortarpaat paasissutissat uatsinnut tunngasut - immaqa amerlanerpaat appi atussappat. Immaqa pisariaqartinneqarpa arpalluni app-eq ullorsiutinnut atuisinnaanera, imaluunniit spilip microfoninut atuisinnaanera? 

Eqqumaffigisariaqarpat suna tamarmi akeqanngitsuunngimmat. Pisariaqarpoq paasissallugu, app-eq akeqanngitsumik downloaderaluarlugu, piginnittut suli aningaasanik katersisinnaammata illit paasissitissaatinnik katersiutigalutik. Eqqumaffigiuk akuersissutit tunniussatit, appeq installerertussaatillugu, eqqarsaatigeqqaartariaqarakku ilumut akuersinissat pingaaruteqarnersoq. Isumaqatigiissusiornermi piumasaqaataavoq amerlarsuuni tusaamasani appsini, soorlu TikTok, Instagram, Facebook, Google Youtubelu. Nalinginnaasumik akiliisarputit illit paasissutissaatinnik, appi nammineerluni akeqanngikkaluartoq.

1. Privatlivsindstillingit appsini misissukkit

   Privatslivsindstillingini killilersorsinnaavatit, appsit qassit illit nalunnginneraatsit. Tamannali allanngortikkukku appsit atukkatit siornatigutulli pitsaavallaassanngillat. Balance nassaariniarsinnaavat, appsit atukkatit minnerpaamik paasissutissanik ilinnut tunngasunik pisinnaasut suli atorsinnaasut ujarsinnaavatit.
   
   Aallartigit eqqarsaateqaqqaarlutit, funktionit sorliit illit appsinni atuussinnaappat. Ilinnut isumaqarparpa appip sumiinnerit, assiutitit attavigisartakkatillu iserfigisinnaasariaqarai? Takusinnaavatit, funktionit appinni sorliit illit enhedinni indstillinngikkut ”Anonymitet & sikkerhed” (iOS) imaluunniit ”Apps” - ”Tilladelser” (Android) allanngortissinnaanerlugit. Appsini arlalinni, soorlu inuit attaveqatigiittarfianni Facebookimi, Instagramimi TikTokimilu profilinni privatlivsindstillingimi allanngortissinnaavatit. Taamaasillutit nammineq aqussinnaavatit kikkut atuisut takusinnaaneraat, suullu paasissutissat profilinniissinnaanersut.

2. Appsit atunngisatit piikkit

   Appsinik atunngisannik piiaakulagit. Appeq peeraangakku illit paasissutissaatitit pillugit akuersissutaaruttarpoq. Kisiannili ilimanaateqanngilaq paasissutissat appip katersoriigai aamma peernersut. Paasissutissaatitit peertikkusuissorukkit appimik piginnittoq suliffeqarfik attavigisinnaavat, paasissutissaatitit piissagaat.

3. Misissoruk paasissutissat sorliit appip katersornerai, installerertinnagu

   Atuisutut ilaanni paasiuminaassinnaavoq qanoq isilluni appip illit paasissutissaatitit atornerai. Kisianni appeq nittartakkakkut misissorsinnaavat, aannginnerani. Appip atia ujaruk kingornanilu “data”, “privatliv”/”privacy” aamma “deling af data med tredjepart” allallugu. Ujaasinermi inernerit aallaavigalugit eqqarsaatigisinnaavat appeq atorniarnerlugu. 
   
   Aamma iluaqutaasinnaavoq appip privatlivspolitikkia misissussallugu - immaqa paasissallugu ajornakusuulaarsinnaangaluarpoq. Apple Storep (iOS) naqqani appini tamani takuneqarsinnaavoq “App-anonymitet”. Google Playimi (Android) sektionimi “Datasikkerhed” ujassavat. Tassani nalinginnaasumik takuneqarsinnaapput, paasissutissat ilinnut tunngasut sorliit appip katersornerai, linkilu privatlivspolitikkemut tunngasoq suliffeqarfiup nittartagaani.
   
   Inuit attaveqatigiittarfiannut appsit atorlugit isertarneq atussanngilaq 
   Flere apps tilbyder, at du automatisk kan logge ind med dine sociale medie-konti. Men overvej, om det er nødvendigt – typisk giver det nemlig appen lov til at indsamle data fra disse konti. Appsit arlallit neqeroorutigisarpaat 
   
   Apple-enhedeqaruit aamma nuisissinnaavat ”Rapport om app-anonymitet” appsini tamani, installerernikuusanni. Taanna indstillinginiittoq ikissinnaavat sektioni allerpaami ”Anonymitet”-mik allannilik. Taamaasillutit enhedit ataavartumik takussutissiamik sanasinnaavoq appsit atukkavit pissusaannik, suullu paasissutissat katersorneraat.

4. Allat appsit eqqarsaatigikkit

   Paasissutissanik katersisut appini ernummatigigukkit, appit allat eqqarsaatigisinnaavatit atorsinnaallugit, privateqarnerusumik nalunnginneqarnerusut. Ilaatigut aamma appit akiliilluni atorneqarsinnaasut periarfissaasarput, taakkua takoqqusaarutinik isertitsisartutut atassuteqarpallaanngillat taamaattumik paasissutissanik annikinnernik katersisarput, ilaalu katersinngilluinnartarlutik.