Sillimaniarneq pillugu sanaartorfinni tunngaviusumik qaraasiatigut atortorissaarutip suliaqarsinnaassusaa (oppetid) ajunngitsumik ataavartumillu ingerlanissaat ukkatarisarpaat. Unittoornerni qamittoornernilu kingunerluutaasinnaasut annertusarmata. Ataani suliffeqarfippit OT-mik aqutsiviani sanaartorfiit attaveqaataagut qanoq sillimartaarsinnaanerlutit paasisaqarfigisinnaavat.
-
Isumannaallisaanikkut aarlerinaatilinnik nalilersuisarneq pingaarluinnarpoq
Aarlerinaateqarsinnaasut nalilersortuarnissaat pingaaruteqarpoq, pingaarnersiuinermi aallaveqarluarnissaq anguniarlugu. -
Ajoquserneqartaaliuutsit eqqortut
Ajoquserneqatsaaliornissamut iliuusissat pitsaasut suliffeqarfittut piginissaat pingaaruteqarpoq. Soorlu ajutoortoqartillugu iliuusissat kiisalu taarsiullugit iliuuserineqarsinnaasut (backup) -
Sillimmartaartuarnissaq pingaaruteqarpoq
Suliffeqarfiup allanngoriartornerani nunarsuarmilu pissutsit allanngoriartornerani aarlerinaatilinnik nalilersuisarneq ataavartumik ingerlanneqartariaqarpoq. Assersuutigalugu nakorsaasiorfiit tuniluunnersuaqartillugu allaanerusumik sillimartaartartoq. -
Isissutissat atortussaatitsinerillu
Eqqoriaruminaatsunik isissuteqartarit. OT systemenut isissutaasartut isersinnaasunit taamaallaat ilisimaneqartariaqarput. Suliffeqarfiullu isissutissanut malittarisassai allat assigalugit aarlerinartoqarnerani allanngortiterneqarsinnaasariaqarlutik. -
Attaveqaatit tunisassiornermut atassutillit mianersuussigit
Suliffeqarfiup qanoq iluarsartuunneqarnera ilisimaqqissaarnissaa pingaarluinnarpoq, aammalu suut tamarmik imminnut qanoq sukkullu atassuteqarnerat ilisimaqqissaarneqartariaqarluni. Tamanna pisariaqarpoq suliffeqarfiup internetikkut illersorsinnaanissaanut naleqquttumik atuutsitsilernissaanut. -
Nutarterinermi pissusissat – aaliangiitinnak paasiniaaqqaarit
Qarasaasiatigut pogramminik aqutsinermillu systeminik nutarterisannginneq isumannaallisaanikkut navianartorsiortitsisinnaasarpoq. Ilutigalugulu softwarenut atassutilinnut assersuutigalugu OT-nut attavinnut, systeminik aallarterteqqiineq systeminut pingaarutilinnut sunniutaat annertusinnaapput. Taamaattumik nutarterilinnginnermi mianersorfissat tamaasa misissorluarsimanissaat paasisaqarluarfigisimanissaallu pingaaruteqarpoq. -
Suliffeqarfiup atortorissaarutaasa pitsaassuunissaat piumasaqaatigisaruk
Atortorissaarutit minnerpaamik pitsaassuseqarnissaanik kissatigisaqartarneq pitsaasuussaaq. Assersuutigalugu IEC 62443 atugannaarigaanni, nioqqutissamik pilersuisumut atortorissaarutip piginnaaneqarfigisassai minnerpaaffilerneqarsinnaapput, taamaalillunilu atortorissaarutip qanoq ilisukkut ”naammaginartumik pitsaassuseqarnera” uuttorneqarsinnaaqqullugu. -
Sulisut pissusissaat
Inuit OT-nik suliaqartartut firewallsitulli alapernaarsuutitulli pingaaruteqartigipput, tassami qanoq iliornissaminnut sungiusagaasimasaramik. Suliffimmi isumannaallisaanerit assigalugit tunisassiornermi atortorissaarutinut atuutsitsinialernermi internetikkut isumannaatsumik sulisarnissaq ilinniartitsissutigineqartariaqarpoq. Soorlu sulliviit ilaanni niaqornaveeqqutit siutequtillu peqqussutitut atorneqartartut, assigaa OT-ni sulisut oqarasuaatitik internetimut attavilinnut immiisissimagunikkit peeqqinnissaat eqqaamasassagaat. -
Supply chain management – suleqatigiiaat aaqqissugaanerat
Atortussanik pilersuisut qanoq aaqqissugaanerat ilisimasaqarfigiuk, susassaqarfigisaminnullu taamaallaat isersinnaanerat qulakkeerlugu. Tunisassiornermut pilersuisoqillit suliffeqarfigisavit sillimanissamut minnerpaaffilikkamik pitsaassusilik toqqarniartaruk, soorlu IEC 62443 suliffeqarfissuarnut tunisassiornermi automatiskinngorsaanermut suliaqarfik. -
Arlariiaanik sillimmaserit
Ataasiaannartumik illersuutilertoqarsinnaanngilaq. Soorlu ikuallattoornissamut sillimaniarnermi ikuallanneq ajortunik atortussaqarneq naammanneq ajorpoq. Saniatigummi ikuallattoqarneranut kalerrisaarutinik ikkussuisoqartarpoq aammalu ikuallattoornermi aniffissianik sanasoqartarluni, ikuallattoqarneranullu periusissiamik sanasoqartarluni. Arlariiaartunik sillimmartaarneq ”Defense-in-Depth”-imik aamma taaneqartartoq, tassaavoq internetikkut navialinnginnissamut tapertat, suliffeqarfimmi immikkoortortat tamarmik sillimaqataanerat. Assersuutigalugu IEC 62443.
OT-ip aamma IT-ip assigiinngissutai
IT-mi eqaatsumik sukkasuumillu aaqqissuteqarnerit ukkatarineqartarput, OTmilu systemit atortullu uninngaannartuupput. OT-lerisut ingerlatsisunut attaveqakkajupput, soorlu kiffartuussisunut nunani allaniikkajuttuni.
Internetikkut saassussisoqarneratigut sulinermi eqqugaasut OT-mi IT-milu assigiinngitsumik eqqugaassapput. OT-mi atortutigut ajutoortoqassalluni, soorlu qamittoorneq, imaluunniit tunisassiorneq unilluni. Taamalillunilu aningaasatigut annaasaqarujussuartoqarsinnaalluni atortut uninnganerini. Aamma angallannikkut pilersornermut unamminartumik inissittoqarsinnaavoq, inunnuk tamanut sunniuteqartumik. Qamittooreernermi OT-mi ikitsitsiniaaneq, atulersitseqqinneq pingaaruteqartarpoq tamakkiisumik qarasaasiatigut ingerlalluaqqilernissaq (Oppetid) tikillugu.
Internetikkut sillimaniarnerup iluani oqaatsit tatiginassuseq, innarligassaannginneq, ammasuunerlu datat illersornissaannut uuttuutigineqartarpoq. IT-ip iluani inuk pineqartarpoq tatiginassuserlu. OT-ip iluani ajunngitsumik ingerlaleqqinneq pineqartarpoq.