Ujaasinermi nassaarineqartut

Suliffeqarfiit amerlanersaat datanik systeminillu aaliangersimasunik ulluinnarni ingerlatsinermi atortakkaminnik peqarput. Taakkorpiaappullu IT aqqutigalugu pinerlunniartartunit atornerlunneqarsinnaasut. Ulluinnarni paasissutissat pingaarutillit systemillu aaliangersimasut suliffeqarfinni suut pingaarnerpaanersut inissitsiteraanni, saassunneqarnermi suut immikkut illersorneqarnissaat, qulakkeerneqarnissaat, pingaaruteqarnerilu eqqumaffigineqarnerulersinnaapput. IT-kkut systeminit ikorfartuutinillu digitaliusunit suleriutsigut ikiorserneqarneruleraluttuinnarput. Suliffeqarfippassuit ulluinnarni IT-qarnikkut pituttorsimasutut isiginngikkaluakkalluunniit, systemimikkut qamittoornikkut, kukkuluttortoqarnikkut, aserortoornermilluunniit nalaanneqaraangamik saassunneqarangaamilluunniit, ingerlaniarnerminni kipiluttunartorsiortarput.

IT aqqutigalugu pinerliiniat qarasaasiat programmiisa sanngeequtaanik ujaasiuartarput, suliffeqarfinnut saassussisinnaanissaminnut atugassaminnik. Akulikitsumik nutarterisarussi sanngeequtit annikillisarsinnaavasi imaluunniit pinngitsoortissinnaavasi. Eqqaamalluguli tamanna sillimaniarnermut amigartumut illersuutaanngimmat. Sillimaniarneq amigartut ukuusinnaapput: Programmit kukkullugit ikkutat, isissutissat ingerlaqqiffiusussat pitsaanngitsut (password), assigisaalluunniit.

Qarasaasianut virusernaveersaatit illersuutillu (firewall) tassaapput sillimartaarnermut atortussiat pingaarutillit marluk, suliffeqarfiit tamarmik pigisariaqagaat. Ilaatigut ataatsikkut pisiarineqarsinnaasarput, suliffeqarfiullu systemii datanillu katersuiffii IT aqqutigalugu pinerliinianut illersorsinnaasarlugit.

Backup-eqannginneq (Sillimanissaq anguniarlugu assinganik toqqorterineq) suliffeqarfiit paasissutissaatiminnik pingaarutilinnik annaasaqartarnerannut tunngavii nalinginnaanersaraat. Backupinik toqqorterillaqqissuugaanni suliffeqarfiup paasissutissanik nalituunik imaluunniit pingaarutilinnik annaasaqannginnissaa qulakkeerneqarsinnaavoq. Backup-imi toqqorterinermut sungiussilluarnissamut periuutsit sisamat malikkit.

It-kkut pinerlunniartartut suliffeqarfinnut iserniaraangamik allagarsianik ilumuunngitsunik sakkoqakkajupput (phishing). Taamaattumik allagarsianut pasinapiluttunut tappissuunissaq pisariqarluinnarpoq, sulisoq linkimik ajortumik isumaqarluni nassiunneqarsimasumik toorsisuunnginnissaa piniarlugu. Taamaaliornikkummi virusimik imallit ammartoorneqarsinnaapput, imaluunniit aningaasanik sianiginngisamut nuusisoqarsinnaalluni.

Isissutissat (passwords) atorlugit pinerliiniartarnerit atugaalluinnarput. Taamaaliornikkut suliffeqarfiup paasissutissaataat iserfigineqarsinnaasarmata. Taamaattumik suliffeqarfimmi sulisutut eqqoriaruminaatsunik isertaateqarnissaat pisariaqarpoq.

Ullutsinni sulliffeqarfippassuit suliffimmi avataatigut IT-mut tunngasunik sullinneqartarput. Suliffeqarfiulli nammineerluni IT-kkut sillimaniarnerup pitsaasuunissaa akisussaaffigaa. Suliffeqarfissi avataani IT-lerisoqarpat sillimaniarneq eqqarsaatigalugu pitsaasumik aaqqiisoqarsinnaaneranut sakkussanik tunineqarsinnaavusi.