OT-mik isumannaallisaaneq: Tunisassiornermi atortorissaarutinut isumannaarinissamut siunnersuutit qulit
Attaveqaasersuutinut pingaarutilinnut saassussisoqarsinnaanera akornguseerujussuarsinnaammat Internetikkut sillimaniarnermut sanaartorfiit iliuuseqarfigineqarnissaat pingaarneruteqaleraluttuinnarpoq. Suliffeqarfiilliukua sunik tunisassiornermut atortorissaaruteqartut eqqumaffigisariaqagaat? Suliffeqarfippit tunisassiorneranut systemit aqutsisut, allallu ingerlatsinermut pingaarutillit qanoq isumannaallisarsinnaanerannut siunnersuutit qulit uani atuarsinnaavatit.
Paasissutissat:
OT-p aamma IT-p suna assigiinngissutigaa?
IT-mi systemit: Paasissutissaleriffiit (data).
OT-enheder: tigussaasunik aqutsissutit (soorlu IACS - Industrial Automation & Control Systems).
Imarisaa
Sillimaniarneq pillugu sanaartorfinni tunngaviusumik qaraasiatigut atortorissaarutip suliaqarsinnaassusaa (oppetid) ajunngitsumik ataavartumillu ingerlanissaat ukkatarisarpaat. Unittoornerni qamittoornernilu kingunerluutaasinnaasut annertusarmata. Ataani suliffeqarfippit OT-mik aqutsiviani sanaartorfiit attaveqaataagut qanoq sillimartaarsinnaanerlutit paasisaqarfigisinnaavat.
Isumannaallisaanikkut aarlerinaatilinnik nalilersuisarneq pingaarluinnarpoq
Aarlerinaateqarsinnaasut nalilersortuarnissaat pingaaruteqarpoq, pingaarnersiuinermi aallaveqarluarnissaq anguniarlugu.
Ajoquserneqartaaliuutsit eqqortut
Ajoquserneqatsaaliornissamut iliuusissat pitsaasut suliffeqarfittut piginissaat pingaaruteqarpoq. Soorlu ajutoortoqartillugu iliuusissat kiisalu taarsiullugit iliuuserineqarsinnaasut (backup)
Sillimmartaartuarnissaq pingaaruteqarpoq
Suliffeqarfiup allanngoriartornerani nunarsuarmilu pissutsit allanngoriartornerani aarlerinaatilinnik nalilersuisarneq ataavartumik ingerlanneqartariaqarpoq. Assersuutigalugu nakorsaasiorfiit tuniluunnersuaqartillugu allaanerusumik sillimartaartartoq.
Isissutissat atortussaatitsinerillu
Eqqoriaruminaatsunik isissuteqartarit. OT systemenut isissutaasartut isersinnaasunit taamaallaat ilisimaneqartariaqarput. Suliffeqarfiullu isissutissanut malittarisassai allat assigalugit aarlerinartoqarnerani allanngortiterneqarsinnaasariaqarlutik.
Attaveqaatit tunisassiornermut atassutillit mianersuussigit
Suliffeqarfiup qanoq iluarsartuunneqarnera ilisimaqqissaarnissaa pingaarluinnarpoq, aammalu suut tamarmik imminnut qanoq sukkullu atassuteqarnerat ilisimaqqissaarneqartariaqarluni. Tamanna pisariaqarpoq suliffeqarfiup internetikkut illersorsinnaanissaanut naleqquttumik atuutsitsilernissaanut.
Nutarterinermi pissusissat – aaliangiitinnak paasiniaaqqaarit
Qarasaasiatigut pogramminik aqutsinermillu systeminik nutarterisannginneq isumannaallisaanikkut navianartorsiortitsisinnaasarpoq. Ilutigalugulu softwarenut atassutilinnut assersuutigalugu OT-nut attavinnut, systeminik aallarterteqqiineq systeminut pingaarutilinnut sunniutaat annertusinnaapput. Taamaattumik nutarterilinnginnermi mianersorfissat tamaasa misissorluarsimanissaat paasisaqarluarfigisimanissaallu pingaaruteqarpoq.
Suliffeqarfiup atortorissaarutaasa pitsaassuunissaat piumasaqaatigisaruk
Atortorissaarutit minnerpaamik pitsaassuseqarnissaanik kissatigisaqartarneq pitsaasuussaaq. Assersuutigalugu IEC 62443 atugannaarigaanni, nioqqutissamik pilersuisumut atortorissaarutip piginnaaneqarfigisassai minnerpaaffilerneqarsinnaapput, taamaalillunilu atortorissaarutip qanoq ilisukkut ”naammaginartumik pitsaassuseqarnera” uuttorneqarsinnaaqqullugu.
Sulisut pissusissaat
Inuit OT-nik suliaqartartut firewallsitulli alapernaarsuutitulli pingaaruteqartigipput, tassami qanoq iliornissaminnut sungiusagaasimasaramik. Suliffimmi isumannaallisaanerit assigalugit tunisassiornermi atortorissaarutinut atuutsitsinialernermi internetikkut isumannaatsumik sulisarnissaq ilinniartitsissutigineqartariaqarpoq. Soorlu sulliviit ilaanni niaqornaveeqqutit siutequtillu peqqussutitut atorneqartartut, assigaa OT-ni sulisut oqarasuaatitik internetimut attavilinnut immiisissimagunikkit peeqqinnissaat eqqaamasassagaat.
Supply chain management – suleqatigiiaat aaqqissugaanerat
Atortussanik pilersuisut qanoq aaqqissugaanerat ilisimasaqarfigiuk, susassaqarfigisaminnullu taamaallaat isersinnaanerat qulakkeerlugu. Tunisassiornermut pilersuisoqillit suliffeqarfigisavit sillimanissamut minnerpaaffilikkamik pitsaassusilik toqqarniartaruk, soorlu IEC 62443 suliffeqarfissuarnut tunisassiornermi automatiskinngorsaanermut suliaqarfik.
Arlariiaanik sillimmaserit
Ataasiaannartumik illersuutilertoqarsinnaanngilaq. Soorlu ikuallattoornissamut sillimaniarnermi ikuallanneq ajortunik atortussaqarneq naammanneq ajorpoq. Saniatigummi ikuallattoqarneranut kalerrisaarutinik ikkussuisoqartarpoq aammalu ikuallattoornermi aniffissianik sanasoqartarluni, ikuallattoqarneranullu periusissiamik sanasoqartarluni. Arlariiaartunik sillimmartaarneq ”Defense-in-Depth”-imik aamma taaneqartartoq, tassaavoq internetikkut navialinnginnissamut tapertat, suliffeqarfimmi immikkoortortat tamarmik sillimaqataanerat. Assersuutigalugu IEC 62443.
OT-ip aamma IT-ip assigiinngissutai
IT-mi eqaatsumik sukkasuumillu aaqqissuteqarnerit ukkatarineqartarput, OTmilu systemit atortullu uninngaannartuupput. OT-lerisut ingerlatsisunut attaveqakkajupput, soorlu kiffartuussisunut nunani allaniikkajuttuni.
Internetikkut saassussisoqarneratigut sulinermi eqqugaasut OT-mi IT-milu assigiinngitsumik eqqugaassapput. OT-mi atortutigut ajutoortoqassalluni, soorlu qamittoorneq, imaluunniit tunisassiorneq unilluni. Taamalillunilu aningaasatigut annaasaqarujussuartoqarsinnaalluni atortut uninnganerini. Aamma angallannikkut pilersornermut unamminartumik inissittoqarsinnaavoq, inunnuk tamanut sunniuteqartumik. Qamittooreernermi OT-mi ikitsitsiniaaneq, atulersitseqqinneq pingaaruteqartarpoq tamakkiisumik qarasaasiatigut ingerlalluaqqilernissaq (Oppetid) tikillugu.
Internetikkut sillimaniarnerup iluani oqaatsit tatiginassuseq, innarligassaannginneq, ammasuunerlu datat illersornissaannut uuttuutigineqartarpoq. IT-ip iluani inuk pineqartarpoq tatiginassuserlu. OT-ip iluani ajunngitsumik ingerlaleqqinneq pineqartarpoq.