Siunnersuut 5: Mailit pasinapiluttut ilikkakkit
It-kkut pinerlunniartartut suliffeqarfinnut iserniaraangamik allagarsianik ilumuunngitsunik sakkoqakkajupput (phishing). Taamaattumik allagarsianut pasinapiluttunut tappissuunissaq pisariqarluinnarpoq, sulisoq linkimik ajortumik isumaqarluni nassiunneqarsimasumik toorsisuunnginnissaa piniarlugu. Taamaaliornikkummi virusimik imallit ammartoorneqarsinnaapput, imaluunniit aningaasanik sianiginngisamut nuusisoqarsinnaalluni.
Imarisaa
Allagarsiaq pasinapilluttoq qanoq isikkoqarpa?
Phishing mails tassaakkajupput, IT aqqutigalugu pinerliiniat suliffeqarfimmiuusaarlutik imaluunniit suliniaqatigiiffiusuusaarlutik tatiginartut, assersuutigalugu aningaaserivik imaluunniit oqartussaniieertuusaarlutik. Phishing-mailsit inuppassuarnut nassiussuunneqartarput, tassanilu anguniarneqartarpoq aningaasanik nuutsititsiniaanerit imaluunniit linkimik toorsinikkut suliffeqarfiup fil-iutai iserfineqarsinnaalerneri. Taamaaliorsimagaangamillu aningaasanik akiliuteqaqqaarluni aatsaat utertitsisoqarsinnaasarluni (ransomware). Phishing-mailsit suleqatigisartakkap mailianiit imaluunniit suleqatip mailianiit allattarput taakkuusuusaarlutik.
1. Imminut aperigit: Una mail ilumut uannukartuua?
Allagarsiat paasissutissanik ilinnut tunngasunik piumasaqaatitallit sillimaffigisakkit, maililuunniit ilumoorpasikkaluarpat. Pingaartumillu eqqumaffigissavat allataq maskinamit nutserneqarsimasutut nipeqarpat imaluunniit kukkunerpassuaqarpat.
2. Paasissutissat isertuussat nassiutinngisaannakkit
Suliffeqarfiit oqartussalluunniit piviusumi akiliinermi kortimut paasissutissanut tunngasut isertaatinulluunniit tunngasut e-mailikkut sms-ikkulluunniit piumaneq ajorpaat. Allagaq qanorluunniit ilumoorpasitsigigaluarpat paasissutissat anngigisat piumaneqartut nassiutinngisaannassavatit.
3. Allagarsiani pasinapiluttuni linkit tuungisaannakkit
Peqquserluttuliortut linkinik ilumuunngitsunik imaluunniit mailini kakkigussanik virusinik imalinnik ikkussigajupput. Taamaalillutit mailit aqqutigalugit suliffeqarfiup IT-nut systemii pulaffigisarpaat.
4. Nassiussisut emailia takulluaruk
Allagarsiatit kiminngaaneernissut takulluartuaannassavat. Tamanna pingaartumik aningaasanik nuusseqqusinermik imaqarpat. Tassani qulakkiissavat nassiussisut asdressea inuullu adressea assigiinnersut.
5. Qularuit nassiussisoq sianerfigiuk
Allagarsiat ilumoortuunersoq salluliuutaanersorluunniit nalornissutigigukku, nassiussisumut sianerit tamanna qulakkeerniarlugu. Taamaaliussaguit pingaaruteqarpoq oqarasuaatip normua emailimiittup atunnginnissaa, salluliuutaasinnaammat.