Vær kildekritisk
Internettet er for mange en fast del af hverdagen. Information, nyheder og fristende tilbud er kun ét klik væk. Men med ét forkert klik kan du ende i kløerne på digitale svindlere, der er eksperter i at vildlede og snyde.
Derfor er det vigtigt, at du som forbruger og borger færdes med omtanke på internettet. Når du forholder dig kildekritisk til det, du ser, kan du både undgå at blive udsat for digitalt svindel og undgå at blive vildledt eller komme til at dele oplysninger, som ikke er korrekte eller bakket op af kilder eller data.
Man bør særligt være opmærksom når man læser noget på sociale medier eller når man modtager tilbud som er for gode til at være sande. At være kildekritisk betyder ikke at man skal have mistro til alt, men at man forholder sig nysgerrig og undersøgende, før man accepterer eller deler oplysninger.
Sådan er du kildekritisk online
Sådan er du kildekritisk online:
Tjek afsenderen
Søg flere kilder
Vær opmærksom på falske eller AI-generede billeder, videoer og tekst
Tænk før du deler
Imarisaa
1. Nassiussisoq misissoruk
Kina nassiussisuua? Najoqqutaq tatiginarpa? Side kikkunnit tamanit iserfigineqarsinnaava imaluunniit profiili privatiua? Kina paasissutissaateqarluni aggernersoq eqqarsaatigilluaqqaaruk. Nalunngisariviuk, siornatigut tusarsimanngisaannakkat, nittartakkameersuua imaluunniit aaqqissuussameerpa aalajangersimasunillu saqqummiussassaqarluni? Immaqa nassiussisoq erseqqarivinngilaq, isertortumiinngaanneersuuppat. Taamaattoqartillugu eqqumaffigeqqissaartariaqarpoq.
2. Najoqqutanik amerlanernik ujarlerit
Paasissutissat najoqqutalluunniit ilalerneqarpat piumasaqaataallutik? Nalinginnaasumik isornartorsiorneqartariaqarput najoqqutarineqartut piumasaqaatitaqarpata. Uppernarsaqqaaruk paasissutissaq tusagassiuutini pilersinneqarsimasuni pisortatigoortuni oqartussaasuniluunniit nassaassaanersoq. Tulliatut najoqqutanik isornartorsiuisoqartariaqarpoq, najoqqutaasumut. Najoqqutat onlinekkut pilersinneqarpa kikkunnit tamanit allanngortinneqarsinnaava, chatbotsimit, imaluunniit nittartakkamit siornatigut tusarsimanngisaannagarnit, taamaappat paasissutissat suminngaanniit pisimaneri eqqumaffigeqqissaartariaqarpat.
Nakkutigeqqissaarneqartariaqartut ilaat tassaavoq clickbaitsit, qulequttanik pissanganartunik sanasartut, inuit toorsinissaannik tiguaasinnaasut soorlu nittartakkamut nutaamut, kisianni aamma qulequtat ersernerlussinnaavoq imaluunniit ingattarserluni tiguaaniarsinnaavoq.
Pingaaruteqarpoq nutaarsiassani qulequttat kisiisa atuaannannginnissai, eqqartoraanni imaluunniit ingerlateqqikkaanni allanut, allaaserisap imarissaa atuarneqaqqaartariaqarpoq.
3. Eqqumaffigikkit ilumuunngitsut imaluunniit AI atorlugu assit, videot allatallu
Ukiuni kingullerni amerliartuinnavipput siaruarterneqaqattaarlutillu ilumuunngitsut assit, videollu ilumuunngitsut, AI atorlugu suliarineqarsimasut, piviusuunngitsunit computerikkut spillinit.
Inuit attaveqatigiittarfianni assinik sakkortuunik takuguit, assinik ujarlersinnaavutit imaluunniit misissorlugu sumiiffigisaatut allaqqasoq sumiiffigineraa. Isumassarsiatsialaavoq qularnissat oqaluttuanut uissuumminartunut imaluunniit neqeroorutaanissaminnut pitsaavallaartunut.
4. Eqqarsaqqaarit siaruarterinnginninni
Siaruarteringaagavit imarisaanik siaruarterinermik ikiuuttarputit - aamma kukkunerugaluarpalluunniit. Ajornanngitsuaqqamik siaruarterisoqarsinnaavoq uppernarsaatitaqanngitsunik piumasaqaatitalinnik, najoqqutanik isorinninngikkaanni. Tamanna aamma atuuppoq nalunngisanniit arlaannik tigusaqarsimaguit, kammalaataappata imaluunniit ilaqutaappata.